15 yıl 3600 gün kıdem tazminatı, emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlayan işçinin kendi isteğiyle işten ayrılıp kıdem tazminatını alabilmesini sağlayan haktır. Hangi şartın aranacağı ilk sigorta giriş tarihinize göre değişir: 08.09.1999 öncesinde 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü, sonrasında ise 4500, 5400 veya 7000 prim günü gibi farklı şartlar uygulanır. Bu hakkı kullanmak için aynı işverende en az 1 yıl çalışmış olmanız ve SGK’dan alacağınız kıdem tazminatı alabilir yazısını işverene sunmanız gerekir; bu yolla ayrılırken ihbar süresine uymanız da gerekmez.
- Kimler Yararlanır: İlk sigortası 08.09.1999’dan önce başlayanlar 15 yıl ve 3600 günle; 1999–2008 arasında başlayanlar 25 yıl ve 4500 günle ya da 7000 günle; 01.05.2008 sonrasında başlayanlar 25 yıl ve 5400 günle kıdem tazminatı alarak ayrılabilir. Her durumda aynı işverende en az 1 yıl çalışmış olmak gerekir.
- Gerekli Belge: SGK il veya ilçe müdürlüğünden kıdem tazminatı alabilir yazısı alınmalı ve yazılı fesih bildirimiyle işverene sunulmalıdır. Yazı alınmadan verilen düz istifa dilekçesi tazminat hakkını riske atar.
- İhbar Süresi: 15 yıl 3600 günle ayrılan işçi ihbar süresi kadar çalışmak zorunda değildir; ihbar tazminatı ne işçiye ödenir ne de işveren tarafından işçiden istenebilir.
- Tazminat Tutarı: Kıdem tazminatı 15 yılın tamamı üzerinden değil, yalnızca son işverende geçen çalışma süresi üzerinden hesaplanır ve yalnızca damga vergisi kesilir.
- Ayrıldıktan Sonra: Yargıtay’a göre bu yolla ayrılan işçinin başka bir işte çalışması hakkın kötüye kullanılması değildir. Hakkın kaç kez kullanılabileceğine dair kanuni bir sınır yoktur; yeni işverende 1 yıl şartı tekrar aranır.
15 Yıl 3600 Gün Kıdem Tazminatı Nedir?
15 yıl 3600 gün kıdem tazminatı, sigortalılık süresini ve prim gün sayısını doldurup emeklilik yaşını bekleyen işçinin kendi isteğiyle ayrıldığında tazminat alabilmesini sağlayan hakkın genel adıdır. 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesinde düzenlenen bu hak1, istifa eden işçinin kıdem tazminatı alamayacağı kuralının yasal bir istisnasıdır.
Halk arasında 15 yıl 3600 gün olarak bilinse de bu yol, ilk sigorta giriş tarihinize göre değişen farklı gün ve yıl şartlarını kapsar. Kanunun aradığı yaş dışındaki şartlar, sigortalılık süresi ve prim gün sayısıdır. Sigortalılık süresi ilk sigorta girişinizden bugüne geçen takvim süresi, prim gün sayısı ise adınıza prim ödenen günlerin toplamıdır.
15 Yıl 3600 Gün Kıdem Tazminatı Şartları
Kendi isteğinizle ayrılarak tazminat alabilmeniz için hangi kurala tabi olacağınızı belirleyen temel ölçüt, ilk kez sigortalı olduğunuz tarihtir. Yaş dışındaki şartlar bu tarihe göre şöyle değişir:
| İlk sigorta giriş tarihi | Sigortalılık süresi | Prim gün sayısı |
|---|---|---|
| 08.09.1999 tarihinden önce | 15 yıl | 3600 gün |
| 08.09.1999 – 30.04.2008 arası | 25 yıl | 4500 gün |
| 08.09.1999 – 30.04.2008 arası | Süreye bakılmaz | 7000 gün |
| 01.05.2008 ve sonrası | 25 yıl | 5400 gün |
08.09.1999 Tarihinden Önce Sigortalı Olanlar
İlk sigorta giriş tarihiniz 08.09.1999’dan önceyse 15 yıl sigortalılık süresini ve 3600 prim gününü birlikte doldurmanız gerekir. Bu iki şartı sağladığınızda 15 yıl 3600 gün kıdem tazminatı hakkından yararlanarak emeklilik yaşınızı beklemek üzere işten ayrılabilirsiniz.
08.09.1999 – 30.04.2008 Arasında Sigortalı Olanlar
İlk kez bu tarihler arasında sigortalı olduysanız kanun size iki seçenek sunar. Birincisinde 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 prim günü şartını sağlayarak işten ayrılabilirsiniz. İkincisinde ise sigortalılık sürenize bakılmaksızın 7000 prim gününü doldurarak aynı hakkı kullanabilirsiniz.
01.05.2008 Sonrasında Sigortalı Olanlar
İlk sigortalılığınız 01.05.2008 ve sonrasında başladıysa, temel kural olarak 25 yıl sigortalılık süresi ile 5400 prim gününü tamamlamanız gerekir. Bu gruptakilerin şartları kişiye göre farklılık gösterebildiği için kesin durumunuz ancak SGK’dan alacağınız yazıyla netleşir.
Aynı İşverende 1 Yıl Çalışma Şartı
Gerekli sigortalılık süresi ve prim günlerinin tek bir işyerinde tamamlanması gerekmez; SGK tüm çalışma hayatınızdaki sigortalılığı dikkate alır. Ancak 15 yıl 3600 gün gerekçesiyle tazminat alabilmeniz için aynı işverene bağlı işyerlerinde en az 1 yıl çalışmış olmanız şarttır. Bu süre dolmadan yapılan ayrılmada kıdem tazminatı doğmaz.
Eksik Prim Günü ve Sigorta Başlangıcı Nasıl Tamamlanır?
Prim gününüz birkaç ay eksik kalıyorsa ya da sigorta başlangıcınız 08.09.1999’dan kısa bir süre sonraya denk geliyorsa, 15 yıl 3600 gün kıdem tazminatı şartlarını hizmet borçlanması veya mahkeme kararıyla tamamlamanız mümkün olabilir. Borçlanma, 5510 sayılı Kanun’un 41. maddesinde sayılan ve prim ödenmemiş bazı sürelerin bedelini ödeyerek bu süreleri hizmetinize eklemenizi sağlar.2 SGK, başvurunuz üzerine borç tutarını hesaplayıp size bildirir; tutarı bildirimden itibaren 1 ay içinde ödemeniz gerekir.
Askerlik Borçlanması ile Sigorta Başlangıcını Geri Çekmek
Er veya erbaş olarak silah altında geçen süreler borçlanılabilir. Askerliğinizi ilk sigorta girişinizden önce yaptıysanız, borçlandığınız gün sayısı kadar sigorta başlangıç tarihiniz geriye gider. Askerliğiniz sigortalı olduktan sonraysa borçlanma başlangıç tarihinizi değiştirmez, yalnızca prim gününüze eklenir.
Bu fark 15 yıl 3600 gün hesabını doğrudan değiştirebilir. Örneğin ilk sigorta girişi 01.03.2000 olan ve askerliğini bu tarihten önce 18 ay yapan bir işçi, askerlik süresinin tamamını borçlanırsa sigorta başlangıcı yaklaşık 18 ay geriye gider ve 08.09.1999 öncesine çekilir. Bu durumda 25 yıl ve 4500 gün yerine 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü şartına tabi olur.
Doğum Borçlanması ile Prim Günü Tamamlamak
Kadın işçiler, kanunen verilen ücretsiz doğum veya analık izni sürelerini borçlanabilir. Bunun dışında sigortalı kadın, üç defaya kadar, her doğum için doğumdan sonraki iki yılı geçmeyen süreyi borçlanabilir. Bunun için borçlanılan sürede sigortalı olarak çalışılmamış olması ve çocuğun yaşıyor olması gerekir. Borçlanılan süre prim gününüze eklenir ve 15 yıl 3600 gün kıdem tazminatı için gereken 3600, 4500 veya 5400 günü tamamlamanıza yardımcı olabilir.
Kayıt Dışı Çalışmalar İçin Hizmet Tespit Davası
Sigortasız çalıştırıldığınız veya eksik gün bildirildiğiniz dönemler varsa, bu süreler borçlanmayla değil mahkeme kararıyla kayıtlarınıza eklenir. Fiilen çalıştığınız halde SGK’ya bildirilmeyen günlerinizi hizmet tespit davası ile tescil ettirerek prim gününüzü artırabilirsiniz. Bu dava belirli sürelere tabi olduğu için eksik bildirimi fark ettiğinizde geç kalmamanız gerekir.
SGK’dan Kıdem Tazminatı Alabilir Yazısı Nasıl Alınır?
15 yıl 3600 günle işten ayrılmak için atacağınız ilk adım, durumunuzu gösteren resmi belgeyi almaktır. Kıdem tazminatı alabilir yazısı, SGK il veya ilçe müdürlüğünden alınır. SGK, kayıtlarınızı inceleyerek emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlayıp tamamlamadığınızı kontrol eder ve şartlar tamamsa yazıyı verir. Kayıtlarınız bu şartları henüz karşılamıyorsa yazı verilmez. Kıdem tazminatı alabilir yazısını almadan işverene istifa dilekçesi verirseniz ayrılışınız düz istifa sayılabilir ve tazminatınızı alamama riskiyle karşılaşırsınız.
15 Yıl 3600 Günle İşten Ayrılma Süreci
Hakkınızı riske atmamak için adımları doğru sırayla izlemeniz gerekir:
- SGK’dan kıdem tazminatı alabilir yazısının alınması
- Yazı eklenerek işverene yazılı fesih bildirimi yapılması
- Kıdem tazminatının ödenmesi
İşverene Fesih Bildirimi Nasıl Yapılır?
En güvenli yol, yazıyı aldıktan sonra fesih bildiriminize ekleyerek işverene sunmaktır. Bildirimde ayrılma nedeninizin emeklilik için yaş dışındaki şartların tamamlanması olduğunu açıkça yazmalısınız. Bildirimin noter aracılığıyla yapılması, yazıyı işverene teslim ettiğinizi ispatlamanızı kolaylaştırır. Tazminatınız fesih tarihinde ödenmesi gereken hale gelir; ödeme zamanı ve taksit konularını kıdem tazminatı nasıl alınır yazımızda ayrıntılı anlattık.
İhbar Süresine Uymak Gerekir mi?
Hayır, 15 yıl 3600 gün gerekçesiyle işten ayrılan işçi için ihbar süresi aranmaz. Fesih bildiriminizi yaptıktan sonra bildirim süresi kadar çalışmak zorunda değilsiniz. Bu yolla ayrıldığınızda size ihbar tazminatı ödenmez, işveren de sizden ihbar tazminatı isteyemez.
Kıdem Tazminatı Hangi Süre Üzerinden Hesaplanır?
15 yıl 3600 gün kıdem tazminatı hakkınızı kullandığınızda ödeme, 15 yılın veya 3600 günün tamamı üzerinden hesaplanmaz; yalnızca son işverendeki çalışma süreniz dikkate alınır. Örneğin toplam 20 yıllık sigortalılığınız olsa da son işyerinizde 4 yıl çalıştıysanız, tazminatınız bu 4 yıl üzerinden hesaplanır. Bu tazminattan yalnızca damga vergisi kesilir. Giydirilmiş ücret, tavan ve bir yıldan artan süreler dahil tutarınızı kıdem tazminatı hesaplama aracımızla öğrenebilirsiniz.
15 Yıl 3600 Günle Ayrılan İşçi Başka Yerde Çalışabilir mi?
Evet. 15 yıl 3600 gün kıdem tazminatı hakkınızı kullanarak ayrıldıktan sonra başka bir işyerinde çalışabilirsiniz; emeklilik yaşını beklerken çalışıp çalışmamak sizin tercihinizdir. Yargıtay kararlarında, bu yolla ayrılan işçinin sonrasında yeni bir işe başlaması hakkın kötüye kullanılması sayılmamış ve eski işverenin ödediği tazminatı geri isteyemeyeceği kabul edilmiştir. Geçmişte işverenlerin bu gerekçeyle dava açtığı ve farklı yönde kararların da verildiği bilinmektedir.
15 Yıl 3600 Gün Hakkı Kaç Kez Kullanılabilir?
Bu hakkın kaç kez kullanılabileceğini sınırlayan bir kanun hükmü yoktur. 15 yıl 3600 günle ayrıldıktan sonra girdiğiniz yeni bir işten de aynı gerekçeyle ayrılabilirsiniz. Bunun için yeni işverende en az 1 yıl çalışmanız ve SGK’dan yeniden yazı almanız gerekir. Bu yolla yeniden ayrıldığınızda tazminat yalnızca o son işverendeki süreniz üzerinden ödenir.
İşveren Kıdem Tazminatını Ödemezse Ne Yapılır?
Şartları eksiksiz taşıyarak ayrıldığınızda işveren kıdem tazminatını ödemekten kaçınamaz. Tazminatınız fesih tarihinde ödenmesi gereken hale gelir; ödenmezse ihtar çekmenize gerek kalmadan fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işlemeye başlar. İşveren ödeme yapmazsa dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3). Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi 5 yıldır ve fesih tarihinden itibaren işler (İş Kanunu Ek m.3). Süreyi kaçırmamak ve hakkınızı eksiksiz tahsil etmek için bir iş hukuku avukatından destek alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
SGK yazısı almadan istifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Bu durumda tazminatı alma ihtimaliniz ciddi şekilde zayıflar. Kuruma başvurmadan vereceğiniz düz istifa dilekçesi, işten ayrılma nedeninizi tartışmalı hale getirir. En güvenli yol önce SGK’dan kıdem tazminatı alabilir yazısını almak, ardından bu belgeyi ekleyerek işverene yazılı fesih bildirimi yapmaktır.
3600 günüm doldu ama 15 yılım dolmadı, tazminat alabilir miyim?
Hayır, 15 yıl 3600 gün şartlarından yalnızca birini sağlamak tazminat alarak ayrılmanız için yeterli değildir. Sigortalılık süresi ve prim gün sayısı birlikte aranır. Biri eksikse bu yolla kıdem tazminatı alamazsınız ve ayrılmak için eksik şartın tamamlanmasını beklemeniz gerekir.
Arada çalışmadığım yıllar 15 yıla sayılır mı?
Evet, sigortalılık süresi ilk sigorta girişinizden itibaren geçen takvim süresi olduğu için arada çalışmadığınız yıllar 15 yıllık süreye sayılır. Ancak adınıza prim ödenmeyen bu dönemler, 15 yıl 3600 gün şartındaki prim gün sayısına eklenmez.
Askerlik borçlanması yaparak 15 yıl 3600 gün şartına girebilir miyim?
Askerliğinizi ilk sigorta girişinizden önce yaptıysanız mümkün olabilir. Borçlandığınız gün sayısı kadar sigorta başlangıcınız geriye gider; başlangıç tarihiniz 08.09.1999 öncesine çekilirse 15 yıl 3600 gün şartına tabi olursunuz. Askerliği sigortalı olduktan sonra yaptıysanız borçlanma yalnızca prim gününüze eklenir.
15 yıl 3600 günle ayrılırken ihbar süresi kadar çalışmam gerekir mi?
Hayır, 15 yıl 3600 gün gerekçesiyle işten ayrılan işçi için ihbar süresi aranmaz. Fesih bildiriminizi yaptıktan sonra bildirim süresi kadar çalışmak zorunda değilsiniz. Bu yolla ayrıldığınızda size ihbar tazminatı ödenmez, işvereniniz de sizden ihbar tazminatı isteyemez.
15 yıl 3600 günle ayrılan işçi işsizlik maaşı alabilir mi?
Hayır, işsizlik ödeneği kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalanlara ödenir. 15 yıl 3600 günle ayrılmak kanunen kendi isteğinizle işten ayrılma sayıldığından, bu yolla ayrıldığınızda işsizlik ödeneğinden yararlanamazsınız.
Belediye veya kamu kurumunda çalışan işçiler bu haktan yararlanabilir mi?
Evet, belediye veya kamu kurumlarında İş Kanunu kapsamında işçi statüsünde çalışanlar bu haktan yararlanabilir. Düzenleme yalnızca işçileri kapsar. Devlet memuru statüsünde çalışanlar bu kanunun kapsamında olmadıkları için kıdem tazminatı alarak ayrılma hakkından yararlanamaz.
Bu yazıyı almak için emekli olmam gerekir mi?
Hayır, kıdem tazminatı alabilir yazısını almak ve işten ayrılmak için emekli olmanız gerekmez. Yazı yalnızca emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamladığınızı gösterir. Emeklilik yaşını beklerken çalışmaya devam edip etmemek sizin tercihinizdir.
- 1475 sayılı İş Kanunu, m. 14/1-b. 5 (25.08.1999 tarihli ve 4447 sayılı Kanun m. 45 ile eklenen bent); 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, m. 60/A-a, b. (Not: 08.09.1999 tarihinden önce ilk defa sigortalı olan çalışanların, yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini [15 yıl] ve prim ödeme gün sayısını [3600 gün] tamamlayıp sadece yaş şartını beklemeleri sebebiyle kendi istekleriyle işten ayrılmaları halinde kıdem tazminatına hak kazanacakları hususu, 1475 sayılı Kanun m. 14’ün 1. fıkrasının 5 numaralı bendinde düzenlenmiştir.) ↩︎
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 41, Kabul Tarihi: 31.05.2006, RG Tarihi: 16.06.2006, RG Sayısı: 26200. (Not: Bu madde; doğum, askerlik, yurt dışı öğrenim ve hekimlik stajı gibi prim ödenmemiş belirli sürelerin sigortalılar veya hak sahipleri tarafından borçlanılarak hizmet süresine ve prim gün sayısına dahil edilmesine ilişkin usul ve şartları düzenlemektedir.) ↩︎
