Evlilik nedeniyle işten ayrılma, kadın işçinin resmî nikâh tarihinden itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini kendi isteğiyle sona erdirip kıdem tazminatı alabilmesini sağlayan yasal bir haktır. Halk arasında evlilik tazminatı olarak bilinen bu ödeme hukuken kıdem tazminatıdır ve aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmayı gerektirir. Evlenen kadın işçi, evlilik belgesini ekleyeceği yazılı fesih bildirimiyle ihbar süresi beklemeden ayrılabilir ve tazminatı fesih tarihinde ödenmek zorundadır; ancak evlilik sebebiyle işten ayrılan işçi işsizlik maaşı alamaz.
- Evlilik Tazminatı: Kanunda ayrı bir tazminat değildir; evlilik nedeniyle işten ayrılan kadın işçiye ödenen kıdem tazminatıdır ve kıdem tazminatının tavan ve vergi kuralları aynen uygulanır.
- Şartlar: Hak yalnızca kadın işçiye tanınmıştır. İş sözleşmesinin resmî nikâh tarihinden itibaren 1 yıl içinde sona erdirilmesi ve aynı işverende en az 1 yıl çalışılmış olması gerekir; nişan, düğün veya dini nikâh süreyi başlatmaz.
- Başvuru: Fesih dilekçesi evlilik cüzdanı fotokopisi veya e-Devlet evlilik belgesiyle birlikte yazılı olarak işverene verilir. Noter zorunlu değildir, ancak işveren dilekçeyi almazsa noter kanalı ispatı kolaylaştırır.
- İhbar ve İşsizlik Maaşı: Evlilik nedeniyle ayrılan işçi ihbar süresi kadar çalışmak zorunda değildir ve işveren ihbar tazminatı isteyemez. Ayrılma işçinin kendi isteğiyle sayıldığından işsizlik maaşı alınamaz.
- Ödeme: Tazminat fesih tarihinde ödenmelidir; gecikirse bu tarihten itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işler. Ödenmezse önce arabulucuya başvurulur, zamanaşımı süresi 5 yıldır.
Evlilik Tazminatı Nedir?
Evlilik tazminatı, kanunda düzenlenmiş ayrı veya ek bir tazminat türü değildir; halk arasında yaygın olarak kullanılan bir ifadedir. Hukuken bu ödeme, evlilik nedeniyle işten ayrılma hakkını kullanan kadın işçiye ödenen kıdem tazminatıdır.
Kural olarak kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz. 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesinde düzenlenen evlilik nedeniyle fesih, bu kuralın istisnalarından biridir; 15 yıl 3600 günle işten ayrılma da aynı maddedeki diğer istisnalardandır. Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı talep ettiğinizde, kıdem tazminatının hesaplama, tavan ve vergi kuralları sizin için de aynen uygulanır.
Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılma Şartları
Evlilik tazminatı şartları kanunda belirli kurallara bağlanmıştır ve hakkın doğması için bu şartların birlikte sağlanması gerekir:
| Şart | Ne demek | Eksikse ne olur |
|---|---|---|
| Kadın işçi olmak | 1475 sayılı Kanun m.14’teki bu hak yalnızca kadın işçiye tanınmıştır. | Erkek işçi evlilik gerekçesiyle kıdem tazminatı alamaz. |
| Resmî nikâhtan itibaren 1 yıl içinde fesih | İş sözleşmesinin nikâh tarihinden sonraki 1 yıl içinde sona erdirilmesidir. | Süre geçerse evlilik gerekçesiyle tazminat alınamaz. |
| Aynı işverende en az 1 yıl çalışma | İşçinin aynı işverene bağlı işyerlerinde en az 1 yıllık kıdeminin bulunmasıdır. | Kıdem şartı sağlanmadığı için tazminat ödenmez. |
| Feshin evlilik gerekçesiyle yazılı bildirilmesi | Ayrılma nedeninin evlilik olduğunun işverene açıkça bildirilmesidir. | İspat zorlaşır ve hak kaybı yaşanabilir. |
Resmî Nikâhtan İtibaren 1 Yıl İçinde Fesih
Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alabilmeniz için iş sözleşmenizi resmî nikâh tarihinden itibaren bir yıl içinde sona erdirmeniz gerekir. Nişan, düğün tarihi veya yalnızca dini nikâh bu süreyi başlatmaz ve tazminat hakkı doğurmaz.
Bir yıllık süre geçtikten sonra evlilik gerekçesiyle ayrılırsanız bu yolla kıdem tazminatı alamazsınız. Evlenen kadın işçi ileride başka biriyle evlenirse, yeni resmî nikâh tarihinden itibaren yeni bir bir yıllık süre işlemeye başlar; bu durumda da şartların yeniden sağlanması gerekir.
Aynı İşverende En Az 1 Yıl Çalışma
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için aynı işverene bağlı işyerlerinde en az 1 yıl çalışmış olmanız şarttır. Burada sıkça birbirine karıştırılan iki ayrı “bir yıl” şartı vardır. Bir yıllık kıdem şartı, nikâhtan sonraki bir yıllık fesih süresinden tamamen ayrıdır ve evlilik sebebiyle işten ayrılma hakkını kullanırken iki şartın birlikte sağlanması gerekir. İşyerindeki kıdeminiz henüz 1 yılı doldurmamışsa, evlendikten sonra ayrılsanız dahi tazminat alamazsınız.
Erkek İşçi Evlilik Nedeniyle Tazminat Alabilir mi?
Hayır, erkek işçiler evlilik gerekçesiyle işten ayrılarak tazminat alamaz. 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesindeki bu hak yalnızca kadın işçiye tanınmıştır. Erkek işçi evlendiği için işten ayrılırsa bu gerekçeyle kıdem tazminatı talep edemez.
Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılma Nasıl Yapılır?
Evlilik nedeniyle işten ayrılma sürecini üç adımda tamamlayabilirsiniz:
- Evlilik belgenizi temin edin ve fesih dilekçenizi hazırlayın.
- Dilekçenizi evlilik belgesiyle birlikte işverene yazılı olarak bildirin.
- İşyerinden ayrılın ve kıdem tazminatınızın ödenmesini takip edin.
Gerekli Belgeler
İşverene yapacağınız bildirimde iki belge bulunmalıdır:
- Evlilik nedeniyle fesih dilekçesi
- Evliliğinizi gösteren belge (evlilik cüzdanı fotokopisi veya e-Devlet’ten alınan evlilik belgesi)
Bu belgeleri teslim ettiğiniz fesih sürecinde işverenin size sunabileceği evraklara da ayrıca dikkat etmelisiniz; hak kaybı yaşamamak adına işten çıkarken imzalanmaması gereken belgeler (özellikle tüm alacaklarınız hesabınıza yatırılmadan önünüze konan boş kağıtlar veya ibranameler) konusunda bilinçli hareket etmeniz büyük önem taşır.
Evlilik Nedeniyle Fesihte Noter Şart mı?
Hayır, zorunlu değildir. Kanun fesih bildirimi için özel bir şekil öngörmez; ancak ispat kolaylığı için bildirimin yazılı yapılması gerekir. İşvereniniz dilekçenizi teslim almaktan ya da imzalayıp evrak kaydına almaktan kaçınırsa noter kanalını tercih edin. Noter aracılığıyla yapılan bildirim, bildirimin tarihini ve içeriğini ispatlamanızı sağlar.
Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılma Dilekçesi Örneği
Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılmada İhbar Süresi
Evlilik nedeniyle işten ayrılma hakkını kullanırken ihbar süresi kadar çalışmak zorunda değilsiniz; bildiriminizi yaptıktan sonra işten hemen ayrılabilirsiniz. Evlilik nedeniyle fesih kanunun tanıdığı özel bir ayrılma hakkı olduğundan işvereniniz sizden ihbar öneli bekleyemez veya ihbar tazminatı isteyemez. Sözleşmeyi sona erdiren taraf siz olduğunuz için size de ihbar tazminatı ödenmez.
| Soru | Cevap |
|---|---|
| İhbar süresi kadar çalışmak zorunda mıyım? | Hayır, bildirimle birlikte hemen ayrılabilirsiniz. |
| İşveren benden ihbar tazminatı isteyebilir mi? | Hayır, evlilik nedeniyle ayrılan işçiden istenemez. |
| Bana ihbar tazminatı ödenir mi? | Hayır, sözleşmeyi siz sona erdirdiğiniz için ödenmez. |
Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçi İşsizlik Maaşı Alabilir mi?
Hayır, evlilik nedeniyle işten ayrılan kadın işçi işsizlik maaşı alamaz. 4447 sayılı Kanun’un 51. maddesine göre işsizlik ödeneği yalnızca kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalanlara ödenir. Evlilik sebebiyle işten ayrılma, kıdem tazminatı almanızı sağlasa da hukuken işçinin kendi isteğiyle ayrılması sayılır. Bu nedenle evlilik tazminatı alarak ayrılsanız dahi İŞKUR’dan işsizlik ödeneği alamazsınız.
Evlilik Tazminatı Ne Kadar?
Evlilik tazminatı, her tam çalışma yılınız için 30 günlük giydirilmiş brüt ücretiniz üzerinden hesaplanır. Bir yıldan artan çalışma süreleriniz de orantılı olarak eklenir ve hesapta kıdem tazminatı tavanı uygulanır. Bulunan brüt tutardan yalnızca damga vergisi (binde 7,59) kesilir.1
1 Yıllık Evlilik Tazminatı Ne Kadar?
1 yıllık evlilik tazminatı ücretinize göre değişir. Aynı işverende tam 1 yıl çalışan ve aylık giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan kadın işçi için tutarlar şöyledir:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt kıdem tazminatı | 40.000,00 TL |
| Damga vergisi kesintisi | 303,60 TL |
| Net ödenecek tutar | 39.696,40 TL |
Kendi çalışma sürenize ve ücretinize göre alacağınız tutarı kıdem tazminatı hesaplama aracımızla öğrenebilirsiniz.
Evlilik Tazminatı Ne Zaman Yatar?
Evlilik nedeniyle işten ayrıldığınızda kıdem tazminatınızın fesih tarihinde ödenmesi gerekir. “Evlilik tazminatı ne zaman yatar” sorusunun cevabı işten ayrıldığınız gündür; kanunda işverene tanınmış ayrı bir bekleme süresi yoktur. İşveren ödemeyi yapmaz veya geciktirirse fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işlemeye başlar. Tazminatın taksitle veya eksik ödenmesi durumunda izlenecek yolları kıdem tazminatı nasıl alınır yazımızda ayrıntılı anlattık.
Evlendikten Sonra Başka İşte Çalışmak Tazminatı Etkiler mi?
Hayır, tek başına etkilemez. Evlilik nedeniyle işten ayrılan kadın işçinin sonrasında başka bir işte çalışmaya başlamasını yasaklayan bir kanun hükmü yoktur. Yargıtay uygulamasında, evlilik tazminatı alarak ayrıldıktan kısa süre sonra başka bir işe girmek tek başına hakkın kötüye kullanılması sayılmamaktadır. Ancak ayrılmanın gerçekte evlilik nedeniyle değil, önceden anlaşılan başka bir işe geçmek için yapıldığı somut olgularla ortaya konursa işverenle uyuşmazlık çıkabilir.
Aynı İşyerine Tekrar Dönmek Mümkün mü?
Evet, evlilik nedeniyle ayrıldığınız işyerine daha sonra yeniden girmeniz mümkündür. Bu durumda kıdem tazminatı ödenmiş önceki çalışma süreniz yeni dönemdeki kıdem hesabınıza eklenmez. Sırf tazminat alabilmek için kâğıt üzerinde çıkış yapılıp aynı işyerinde fiilen çalışmaya devam edilmesi ise muvazaa (danışıklılık) iddiasına ve uyuşmazlığa yol açabilir.
İşveren Evlendiğiniz İçin İşten Çıkarırsa Ne Olur?
İş Kanunu’nun 18. maddesine göre medeni hal ve aile yükümlülükleri iş sözleşmesinin feshi için geçerli sebep oluşturmaz. İşvereniniz sırf evlendiğiniz için iş sözleşmenizi feshederse bu fesih geçerli bir sebebe dayanmaz.
İş güvencesi kapsamındaysanız fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade talep edebilirsiniz. İş güvencesi kapsamında değilseniz, şartları taşıyorsanız kıdem ve ihbar tazminatınızı isteyebilirsiniz. Bu durumda fesih hakkı kötüye kullanılarak yapılmışsa, bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında kötü niyet tazminatı da gündeme gelebilir (İş K. m.17/6).2
Bazı işverenler kıdem tazminatı ödememek için evlilik bildiriminin ardından devamsızlık tutanağı tutabilmektedir. İşvereniniz bu şekilde veya başka bir gerekçeyle haklı fesih iddia ederse, feshin haklı nedene dayandığını ispat yükü işverendedir.
Evlilik Tazminatı Ödenmezse Ne Yapılır?
Evlilik nedeniyle işten ayrılma hakkını usulüne uygun kullanmanıza rağmen tazminatınız ödenmediyse, dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız zorunludur. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa alacağınız için iş mahkemesinde dava açabilirsiniz.
Bu süreçte evlilik nedeniyle kıdem tazminatı talebinizin yanında kullanılmamış yıllık izin ücreti ve ödenmemiş ücret gibi diğer alacaklarınızı da birlikte isteyebilirsiniz. Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi 5 yıldır ve fesih tarihinden itibaren işler. Sürecin usulüne uygun yürütülmesi için bir iş hukuku avukatından destek alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Nikâhtan önce işten ayrılırsam evlilik tazminatı alabilir miyim?
Hayır, alamazsınız. Bir yıllık süre resmî nikâh tarihinden itibaren başlar. Nikâhtan önce, örneğin nişan veya düğün hazırlığı döneminde yapılan fesih evlilik gerekçesine dayandırılamaz ve kıdem tazminatına hak kazandırmaz.
Evlilik nedeniyle ayrılmak için işverenin onayı gerekir mi?
Hayır, onay gerekmez. Evlilik nedeniyle işten ayrılma, kanunun kadın işçiye tanıdığı tek taraflı bir haktır ve işverenin kabulüne bağlı değildir. İşverenin fesih dilekçenizi teslim almaktan kaçınması hakkınızı ortadan kaldırmaz; bu durumda bildirimi noter aracılığıyla yapabilirsiniz.
Evlilik tazminatına kıdem tazminatı tavanı uygulanır mı?
Evet, uygulanır. Evlilik tazminatı hukuken kıdem tazminatı olduğundan kıdem tazminatı tavanı aynen geçerlidir. İş sözleşmenizi sona erdirdiğiniz tarihte giydirilmiş brüt ücretiniz tavanı aşıyorsa, tazminatınız fesih tarihinde geçerli olan tavan üzerinden hesaplanır.
Evlilik tazminatından vergi kesilir mi?
Evet, yalnızca damga vergisi kesilir. Kıdem tazminatından gelir vergisi veya SGK primi kesilmez. Hesaplanan brüt tutardan yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi düşülür ve kalan tutar size ödenir.
Evlilik nedeniyle ayrılırken yıllık izin ücretimi de alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. İş Kanunu’na göre iş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin kullanılmamış yıllık izinlerinizin ücreti ödenir. Evlilik nedeniyle ayrılırken kıdem tazminatınızla birlikte bu ücreti de işverenden talep edebilirsiniz.
Yarı zamanlı çalışan kadın işçi evlilik tazminatı alabilir mi?
Evet, diğer şartları taşıyan yarı zamanlı kadın işçiler de bu haktan yararlanır. Kısmi süreli çalışanlar İş Kanunu kapsamında işçidir ve haklı bir neden olmadıkça tam süreli çalışanlardan farklı işleme tabi tutulamaz. Tazminatınız kendi ücretiniz üzerinden hesaplanır.
İşveren evlilik tazminatını taksitle ödeyebilir mi?
Hayır, siz kabul etmedikçe taksitle ödeyemez. Kıdem tazminatınızın işten ayrıldığınız tarihte tamamen ödenmesi gerekir ve işveren ödemeyi tek taraflı olarak taksitlendiremez. Ödeme gecikirse fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz işler.
Kamu kurumunda çalışan kadınlar evlilik tazminatı alabilir mi?
Evet, İş Kanunu kapsamında işçi statüsünde çalışıyorsanız alabilirsiniz. Belediyelerde veya kamu kurumlarında işçi kadrosunda çalışan kadınlar, diğer şartları taşıyorsa bu haktan yararlanır. Devlet memuru statüsünde çalışan kadınlar ise bu kapsamda değildir.
- 1475 sayılı (mülga) İş Kanunu, m. 14/2-13, Kabul Tarihi: 25.08.1971, RG Tarihi: 01.09.1971, RG Sayısı: 13943; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, (1) Sayılı Tablo, IV/1-b; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, m. 25/1. (Not: 1475 sayılı Kanun m. 14/2 uyarınca, bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden kıdem tazminatı ödenir; m. 14/13 uyarınca ise ödenecek yıllık kıdem tazminatı tutarı en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi tutarını [kıdem tazminatı tavanını] aşamaz. 193 sayılı GVK m. 25/1 gereğince yasal tavanı aşmayan kıdem tazminatı gelir vergisinden ve 5510 sayılı Kanun uyarınca sigorta priminden muaftır; 488 sayılı Kanun gereğince brüt tutar üzerinden yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesintisi yapılır.) ↩︎
- 4857 sayılı İş Kanunu, m. 17/6 ve m. 20/1, Kabul Tarihi: 22.05.2003, RG Tarihi: 10.06.2003, RG Sayısı: 25134; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3, Kabul Tarihi: 12.10.2017, RG Tarihi: 25.10.2017, RG Sayısı: 30221. (Not: İş güvencesinden yararlanan işçiler [en az 30 işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 aylık kıdeme sahip belirsiz süreli çalışanlar], İş K. m. 20/1 ve 7036 s. K. m. 3 gereğince fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade talep edebilir. İş güvencesi kapsamında olmayan işçiler bakımından ise feshin dürüstlük kuralına aykırı şekilde yapılması halinde, İş K. m. 17/6 uyarınca bildirim süresinin üç katı tutarında “kötüniyet tazminatı” ile hak ediliyorsa kıdem ve ihbar tazminatı talep edilebilir; kötüniyet tazminatı ile iş güvencesi hükümleri aynı anda uygulanamaz.) ↩︎
